«Που βαδίζει η Γαλλία;» του Λ. Τρότσκι (σελ 49-54)

Το Ενιαίο Μέτωπο και ό αγώνας για την εξουσία

Όχι πρόγραμμα παθητικότητας, αλλά πρόγραμμα επανάστασης


 

«Που βαδίζει η Γαλλία;»

Από το βιβλίου του Λ. Τρότσκι

σελ. 49-54 (Εκδόσεις «Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη)

 

Το Ενιαίο Μέτωπο και ό αγώνας για την εξουσία

Το έχουμε  κιόλας πει: Το ενιαίο μέτωπο του Σοσιαλιστικού και του  Κομμουνιστικού Κόμματος κλείνει μέσα του λαμπρές δυνατότητες. Φτάνει μόνο να το θέλει στα σοβαρά, και μπορεί αύριο να γίνει ο  κύριος τής Γαλλίας. Πρέπει όμως να το θέλει.
Το ότι ο  Ζουώ και, γενικά, ή γραφειοκρατία τής Γενικής Συνομοσπονδίας τής Εργασίας παραμένουν έξω από  το ενιαίο μέτωπο», διατηρώντας  την  «ανεξαρτησία» τους, φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση μ’ αυτά πού προτείνουμε. Μόνο όμως   στην πρώτη ματιά παρουσιάζεται έτσι το πράγμα. Σε εποχή μεγάλων καθηκόντων και μεγάλων κινδύνων, πού σηκώνουν στο πόδι τις μάζες, τα διαφράγματα ανάμεσα σε πολιτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις του  προλεταριάτου παύουν να υπάρχουν. Οι εργάτες θέλουν να μάθουν πώς θα σωθούν  από  την  ανεργία και το φασισμό, πώς θα αποχτήσουν  την ανεξαρτησία τους από το κεφάλαιο, και δεν ενδιαφέρονται καθόλου για  την «ανεξαρτησία» του  Ζουώ απέναντι στην προλεταριακή πολιτική (από την αστική πολιτική ο Ζουώ είναι —αλίμονο!— πολύ εξαρτημένος). Αν ή προλεταριακή πρωτοπορία, στο πρόσωπο του  ενιαίου μετώπου, χαράξει σωστά το δρόμο του αγώνα, όλοι οι φραγμοί πού βάζει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία θα ανατραπούν από τον  ζωντανό χείμαρρο του προλεταριάτου. Το κλειδί τής κατάστασης βρίσκεται τώρα στο ενιαίο μέτωπο. Αν δεν χρησιμοποιήσει αυτό το κλειδί, θα παίξει τον αξιοθρήνητο ρόλο πού θα έπαιζε αναπόφευκτα το ενιαίο μέτωπο των μενσεβίκων και των «σοσιαλεπαναστατών» το 1917 στη Ρωσία, αν… αν οι μπολσεβίκοι δεν τους είχαν εμποδίσει να τον  παίξουν.
Δεν μιλάμε ξεχωριστά για το καθένα από τα δύο κόμματα, το Σοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό, γιατί και τα δύο τους παραιτήθηκαν από την ανεξαρτησία τους για χάρη του ενιαίου μετώπου. Από τότε πού τα δύο εργατικά κόμματα, πού στο παρελθόν συναγωνίζονταν έντονα μεταξύ τους, έπαψαν να κάνουν κριτική το ένα στο άλλο και να καταχτάει το ένα τούς οπαδούς του άλλου, έπαψαν εξαιτίας της τέτοιας τους στάσης να υπάρχουν σαν ξεχωριστά κόμματα. Με το να επικαλούμαστε τις «διαφορές αρχών» πού παραμένουν, η υπόθεση δεν αλλάζει καθόλου. από τη στιγμή πού οι διαφορές αρχών δεν εκδηλώνονται ανοιχτά και ενεργά, σε μια στιγμή τόσο γεμάτη ευθύνες όπως η σημερινή, παύουν ακριβώς γι’ αυτό το λόγο να υπάρχουν πολιτικά΄ μοιάζουν με τους θησαυρούς πού κοιμούνται στα βάθη του ωκεανού. Η σύμπραξη θα καταλήξει ή όχι σε συγχώνευση; Δεν θέλουμε να κάνουμε καμιά πρόβλεψη. Αλλά για τη σημερινή περίοδο, πού έχει αποφασιστική σημασία για τις τύχες της Γαλλίας, το ενιαίο μέτωπο ενεργεί σαν κόμμα ανολοκλήρωτο, συγκροτημένο σε ομοσπονδιακή βάση.
Τι θέλει το ενιαίο μέτωπο; Ως τώρα δεν το είπε στις μάζες. Την πάλη εναντίον του φασισμού; Ως τώρα όμως  το ενιαίο μέτωπο δεν εξήγησε καν πώς σκέφτεται να αγωνιστεί εναντίον του φασισμού. Εξάλλου ο αμυντικός συνασπισμός εναντίον του φασισμού δεν μπορεί να είναι αρκετός παρά μόνο αν, για όλα τα υπόλοιπα, τα δύο κόμματα κρατούσαν τέλεια ανεξαρτησία. Αυτό όμως δεν συμβαίνει. Έχουμε ένα ενιαίο μέτωπο που σχεδόν αγκαλιάζει όλη τη δημόσια δράση των δύο κομμάτων και αποκλείει την αμοιβαία πάλη τους να καταχτήσουν την πλειοψηφία του προλεταριάτου. Απ’ αυτή την κατάσταση πρέπει να βγάλουμε όλα τα αναγκαία συμπεράσματα. Το πρώτο και το πιο σημαντικό είναι: ο  αγώνας για την εξουσία. Ο σκοπός του ενιαίου μετώπου δεν μπορεί παρά να είναι μία κυβέρνηση ενιαίου μετώπου, δηλαδή μια κυβέρνηση σοσιαλιστών – κομμουνιστών, ένα υπουργείο Μπλουμ – Κασέν. Πρέπει να το πούμε ανοιχτά. Αν το ενιαίο μέτωπο παίρνει τον εαυτό του στα σοβαρά —και μόνο έτσι θα το πάρουν στα σοβαρά και οι λαϊκές μάζες— δεν μπορεί να αποφύγει το σύνθημα τής κατάληψης της εξουσίας. Με ποια μέσα; Με όλα τα μέσα πού οδηγούν στο σκοπό. Το ενιαίο μέτωπο δεν αρνείται τον κοινοβουλευτικό αγώνα. Χρησιμοποιεί όμως το Κοινοβούλιο πρώτα απ’ όλα για να ξεσκεπάσει την αδυναμία του Κοινοβουλίου και να εξηγήσει στο λαό ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει εξωκοινοβουλευτική βάση και ότι δεν μπορεί να ανατραπεί παρά μόνο από ένα ισχυρό κίνημα των μαζών. Αγώνας για την εξουσία σημαίνει χρησιμοποίηση όλων των δυνατοτήτων πού ανοίγει το μισοκοινοβουλευτικό βοναπαρτίστικο καθεστώς για την ίδια την ανατροπή του με μια επαναστατική επίθεση των μαζών, και την αντικατάσταση του αστικού Κράτους από ένα Κράτος εργατικό.
Οι τελευταίες δημοτικές εκλογές έδωσαν αύξηση των σοσιαλιστικών ψήφων και ιδιαίτερα των κομμουνιστικών. Μόνο του αυτό το αποτέλεσμα δεν προσφέρει τίποτα. Το γερμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα, τις παραμονές της κατάρρευσης του, παρουσίασε μια ασύγκριτα πιο ορμητική πλημμύρα ψήφων. Νέα πλατιά καταπιεζόμενα στρώματα τράβηξαν προς τα αριστερά κάτω από την πίεση της κατάστασης, ανεξάρτητα μάλιστα από την πολιτική των κομμάτων των άκρων. Το γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα κέρδισε περισσότερους ψήφους, γιατί από παράδοση, παρόλη τη συντηρητική σημερινή πολιτική του, παραμένει η «άκρα αριστερά». Οι μάζες εκδήλωσαν έτσι την τάση τους να δώσουν μια ώθηση προς τα αριστερά στα εργατικά κόμματα, γιατί οι μάζες είναι ασύγκριτα πιο αριστερά από τα κόμματα τους. Απόδειξη γι’ αυτό αποτελεί επίσης το επαναστατικό πνεύμα πού κυριαρχεί στη Σοσιαλιστική Νεολαία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η νεολαία είναι το ευαίσθητο βαρόμετρο όλης της τάξης και της πρωτοπορίας της! Αν το ενιαίο μέτωπο δεν βγει από την παθητικότητα ή, κάτι πού είναι ακόμα χειρότερο, αν αρχίσει κανένα άθλιο ρομάντζο με τους ριζοσπάστες, τότε στα «αριστερά» του ενιαίου μετώπου θα αρχίσουν να δυναμώνουν οι αναρχικοί, οι αναρχοσυνδικαλιστές και άλλοι όμοιοι σχηματισμοί της πολιτικής αποσύνθεσης. Σύγχρονα θα ενισχυθεί η αδιαφορία, πρόδρομος της καταστροφής. Αντίθετα, αν το ενιαίο μέτωπο, ασφαλίζοντας τα νώτα του και τα πλευρά του από τις φασιστικές συμμορίες, προχωρήσει σε μια γερή πολιτική επίθεση με σύνθημα την κατάληψη τής εξουσίας, η ενέργεια του αυτή θα έχει τόσο μεγάλη απήχηση πού θα ξεπεράσει και τις πιο αισιόδοξες προσδοκίες. Αυτό μόνο οι κούφιοι φλύαροι δεν θα μπορέσουν να το καταλάβουν. Γι’ αυτούς τα μεγάλα κινήματα των μαζών είναι και θα παραμείνουν πάντοτε βιβλίο εφτασφράγιστο.

Όχι πρόγραμμα παθητικότητας, αλλά πρόγραμμα επανάστασης

Ο αγώνας για την εξουσία πρέπει να ξεκινάει από την βασική ιδέα ότι, αν μια αντίσταση σε μια μελλοντική χειροτέρευση της κατάστασης των μαζών στα πλαίσια του καπιταλισμού είναι ακόμα δυνατή, καμιά πραγματική βελτίωση της κατάστασης τους δεν είναι νοητή χωρίς επαναστατική επέμβαση στο δικαίωμα τής καπιταλιστικής ιδιοκτησίας. Η καμπάνια του ενιαίου μετώπου πρέπει να στηρίζεται σ’ ένα καλά επεξεργασμένο μεταβατικό πρόγραμμα, δηλαδή σ’ ένα σύστημα μέτρων, πού —με μια έργατοαγροτική κυβέρνηση— θα εξασφαλίζουν το πέρασμα από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.
Χρειάζεται λοιπόν ένα πρόγραμμα όχι για να καθησυχάσουμε τη συνείδηση μας, άλλά για να κάνουμε επαναστατική δράση. Τι αξίζει το πρόγραμμα αν μείνει νεκρό γράμμα; Το βελγικό Εργατικό Κόμμα υιοθέτησε, π.χ., το πομπώδες σχέδιο Ντέ Μάν, με όλες τις «εθνικοποιήσεις». Τι σημασία όμως μπορεί νάχει αυτό το σχέδιο όταν κανείς δεν θέλει να κουνήσει ούτε το μικρό του δαχτυλάκι για να το πραγματοποιήσει; Τα προγράμματα του φασισμού είναι φανταστικά, ψεύτικα και δημαγωγικά. Ο φασισμός όμως κάνει αγώνα λυσσασμένο για να πάρει την εξουσία. Ο σοσιαλισμός μπορεί να παρουσιάσει το πιο σοφό πρόγραμμα αλλά η άξια του θα είναι ίση με το μηδέν αν η πρωτοπορία του προλεταριάτου δεν αναλάβει ένα αγώνα για να πάρει την κρατική εξουσία. Η κοινωνική κρίση στην πολιτική της έκφραση είναι κρίση εξουσίας. Ο παλιός κύριος της εξουσίας έχει χρεοκοπήσει. Χρειάζεται τώρα ένας καινούργιος. Αν το επαναστατικό προλεταριάτο δεν πάρει την εξουσία, θα την πάρει αναπόφευκτα ο φασισμός!
Ένα πρόγραμμα μεταβατικών διεκδικήσεων για τις «μεσαίες τάξεις» μπορεί, φυσικά, να αποχτήσει μεγάλη σημασία, αν ανταποκρίνεται, από τη μια μεριά, στις πραγματικές ανάγκες των μεσαίων τάξεων και, από την άλλη, στις απαιτήσεις τής εξέλιξης προς το σοσιαλισμό . Πρέπει, ωστόσο, να το πούμε ακόμα μια φορά: το κέντρο βάρους δεν βρίσκεται σήμερα σ’ ένα ειδικό πρόγραμμα. Οι «μεσαίες τάξεις» έχουνε δει πολλά προγράμματα. Αυτό πού τούς χρειάζεται είναι να έχουν εμπιστοσύνη ότι το πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί. Από τη στιγμή που ο αγρότης θα πει: «Τούτη τη φορά φαίνεται πραγματικά ότι το εργατικό κόμμα δεν θα υποχωρήσει», η υπόθεση του σοσιαλισμού έχει εξασφαλίσει τη νίκη. Αλλά, γι’ αυτό, πρέπει να δείξουμε πραγματικά ότι είμαστε αδίσταχτα έτοιμοι να τσακίσουμε όλα τα εμπόδια πού θα βρεθούν στο δρόμο μας.
Δαν είναι ανάγκη να επινοήσουμε μέσα πάλης·  μας τα έχει δώσει όλη η ιστορία του παγκόσμιου εργατικού κινήματος: Μια συγκεντρωμένη καμπάνια του εργατικού τύπου πού να χτυπάει το ίδιο καρφί· λόγοι πραγματικά σοσιαλιστικοί από το κοινοβουλευτικό βήμα που τους βγάζουν όχι ήμεροι ααντιπρόσωποι, άλλά ηγέτες του λαού· συγκεντρώσεις απανωτές όπου οι μάζες πηγαίνουν όχι απλώς για να ακούσουν τους ρήτορες, αλλά για να πάρουν τα συνθήματα και τις οδηγίες δράσης για τη συγκεκριμένη στιγμή· συγκρότηση και ενίσχυση της εργατικής πολιτοφυλακής· διαδηλώσεις καλά οργανωμένες πού θα σαρώνουν από το δρόμο τις αντιδραστικές συμμορίες· απεργίες διαμαρτυρίας· ανοιχτή καμπάνια για την ενοποίηση και επέκταση των γραμμών των συνδικάτων με έμβλημα την αποφασιστική πάλη των τάξεων· επίμονες και καλά υπολογισμένες ενέργειες την κατάχτηση του στρατού στην υπόθεση του λαού· γενική απεργία των εργαζομένων στην πόλη και  την ύπαιθρο· γενική επίθεση εναντίον της βοναπαρτίστικης κυβέρνησης για την εξουσία των εργατών και των αγροτών.
Για να προετοιμάσουμε τη νίκη, υπάρχει ακόμα καιρός. Ο φασισμός δεν έχει γίνει ακόμα κίνημα μαζών. Η αναπόφευκτη αποσύνθεση του ριζοσπαστισμού, ωστόσο, θα περιορίσει τη βάση του βοναπαρτισμού, θα αναπτύξει τα στρατόπεδα των άκρων και την προσέγγιση της λύσης. Δεν πρόκειται για χρόνια, άλλα για μήνες. Η προθεσμία αυτή βέβαια δεν είναι γραμμένη πουθενά. Εξαρτάται από την πάλη ζωντανών δυνάμεων, και πρώτα απ’ όλα απ’ την πολιτική του προλεταριάτου και του Ενιαίου Μετώπου του. Οι δυνητικές δυνάμεις της επανάστασης ξεπερνάνε κατά πολύ τις δυνάμεις του φασισμού και γενικά όλης της ενωμένης αντίδρασης. Οι σκεπτικιστές που πιστεύουν πως όλα είναι χαμένα πρέπει να διωχτούν αλύπητα από τις εργατικές γραμμές. Κάθε τολμηρή λέξη, κάθε σύνθημα πραγματικά επαναστατικό βρίσκει ζωηρή απήχηση. Οι πλατιές μάζες θέλουν να αγωνιστούν.
Ο μόνος προοδευτικός παράγοντας της ιστορίας είναι σήμερα όχι το πνεύμα των κοινοβουλευτικών και των δημοσιογραφικών συνδυασμών, άλλα το δίκαιο και δημιουργικό μίσος των καταπιεζομένων ενάντια ατούς καταπιεστές τους.
Πρέπει λοιπόν να στραφούμε προς τις μάζες, προς τα πιο βαθιά στρώματα τους. Πρέπει να απευθυνθούμε στο πάθος τους και στο λογικό τους. Πρέπει να απορρίψουμε αυτή την ψεύτικη «φρονιμάδα» πού είναι το ψευδώνυμο της δειλίας και που στις μεγάλες καμπές της ιστορίας ισοδυναμεί με προδοσία. Το Ενιαίο Μέτωπο πρέπει να πάρει για έμβλημα του τα λόγια του Νταντόν: «Τόλμη, πάντοτε τόλμη, ακόμα περισσότερη τόλμη».
Νά καταλάβουμε καλά την κατάσταση και να βγάλουμε όλα τα πραχτικά συμπεράσματα —τολμηρά, χωρίς φόβο, ως το τέλος— σημαίνει να εξασφαλίσουμε τη νίκη του σοσιαλισμού.

9 Νοέμβρη 1934

Από το βιβλίου του Λ. Τρότσκι: «Που βαδίζει η Γαλλία;»
σελ. 49-54 (Εκδόσεις «Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη»)

Σημειώσεις:

1_ για το περιεχόμενο του προγράμματος αυτού δεν περιοριζόμαστε σ’ αυτά και παραπέμπουμε τον αναγνώστη στο «Πρόγραμμα Δράσης» που κυκλοφόρησε ή Κομμουνιστική Λίγκα το 1934 και που αντιπροσωπεύει το σχέδιο ενός τέτοιου μεταβατικού προγράμματος.

2_ Στό «Χειραφετημένο Σχολειό» ό σύντροφος Ζ. Σερρέ δημοσιεύει ένα ενδιαφέρον ερωτηματολόγιο σχετικά με την οικονομική κατάσταση και τις πολιτικές τάσεις των διαφόρων στρωμάτων τής αγροτιάς. Οι δάσκαλοι μπορούν να γίνουν αναντικατάστατοι πράκτορες του Ενιαίου Μετώπου στο χωριό και να παίξουν ιστορικό ρόλο στην περίοδο πού έρχεται. Μα γι’ αυτό πρέπει να βγουν από τα καβούκια τους. Δεν είναι καθόλου η στιγμή να ασχολούνται με μικροπράματα μέσα σε μικρά εργαστήρια. Οι επαναστάτες δάσκαλοι πρέπει να μπουν μέσα στο Σοσιαλιστικό Κόμμα για να ενισχύσουν την επαναστατική του πτέρυγα και να συνδεθούν με τις αγροτικές μάζες, θα ήταν εγκληματικό να χαθεί καιρός!

Σχετικά άρθρα