Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026, στις 7 το απόγευμα, ο σ. Παναγιώτης ΔΟΥΜΑΣ, απεβίωσε. Άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 90 ετών.
Γεννημένος στο Σουλόπουλο Ιωαννίνων στις, 16 Ιούνη 1936, κατέβηκε, παιδί ακόμα, στην Αθήνα, χωρίς τους γονείς του, και μπήκε στην σκληρή βιοπάλη, κάνοντας διάφορες σκληρές δουλειές επιβίωσης. Στη συνέχεια, μαθαίνοντας την δουλειά του υδραυλικού, άρχισε να εργάζεται στις οικοδομές και ανέπτυξε έντονη συνδικαλιστική δράση. Από την θέση του εκλεγμένου μέλους της διοίκησης του σωματείου έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην λειτουργία του και στους οικοδομικούς αγώνες. Μετά την ανατροπή της χούντας, στην λεγόμενη μεταπολίτευση, εργάστηκε και σε άλλους κλάδους (λιθογραφίας κλπ). Σε όλη την ζωή του, ότι κι αν έκανε, ήταν και πάντα επεδίωκε να είναι σταθερά δεμένος με την ζωή εργατικής τάξης και την δράση της.
Από πολύ νωρίς ο μόχθος της εργατικής ζωής καλλιέργησε τις επαναστατικές του διαθέσεις και την βαθιά ταξική του αντίθεση απέναντι στο εκμεταλλευτικό καπιταλιστικό καθεστώς. Πολύ γρήγορα οδηγήθηκε στις αντιλήψεις του επαναστατικού μαρξισμού. Από τότε και για όλη του την λιτή ζωή, μέχρι και την ώρα της τελευταίας πνοής του, παρέμεινε σταθερά και απαρέγκλιτα ένας ανυποχώρητος συνειδητός κομμουνιστής που αγωνίζονταν ενεργά και με κάθε τρόπο, όχι μόνο ενάντια στην καπιταλιστική εκμετάλλευση και την εξουσία της κεφαλαιοκρατίας αλλά και ενάντια σε κάθε αντίληψη που συμμαχεί και υποχωρεί σ’ αυτή, που βάζει συνειδητά ή ασυνείδητα εμπόδια στον απελευθερωτικό αγώνα και στον σοσιαλιστικό προσανατολισμό της εργατικής τάξης.
Συνειδητός αποδέκτης των αντιλήψεων του επαναστατικού μαρξισμού, όπως εκφράστηκαν από τον Μάρξ, τον Ένγκελς, τον Λένιν, τον Τρότσκι, τον Πουλιόπουλο, έγινε ένας φάρος διάδοσης και εφαρμογής της επαναστατικής μαρξιστικής ιδεολογίας ανάμεσα στους πρωτοπόρους εργάτες. Δεν σταμάτησε ποτέ να πολεμάει τις κάθε είδους αναθεωρήσεις του μαρξισμού και να αναζητά τους καλύτερους και πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την ενιαία αγωνιστική συσπείρωση της εργατικής τάξης ενάντια στην καπιταλιστική εκμετάλλευση και εξουσία και κυρίως για την οικοδόμηση μιας αληθινά επαναστατικής προλεταριακής ηγεσίας.
Γνώριζε πολύ καλά ότι η σοσιαλιστική απελευθέρωση της εργατικής τάξης και ολόκληρης της κοινωνίας δεν μπορεί να γίνει νικηφόρα αν δεν υπάρχει ένα εργατικό επαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα. Που θα λειτουργεί με τους κανόνες της εργατικής δημοκρατίας και η πολιτική του δεν θα σέρνεται πίσω από τις κοινοβουλευτικές δεσμεύσεις του αστικού καθεστώτος. Γι’ αυτό, ο κεντρικός πυρήνας των κομμουνιστικών του επιδιώξεων ήταν η οικοδόμηση και η διαμόρφωση μιας μπολσεβίκικης κομμουνιστικής οργάνωσης που με την συστηματική της δράση, σε κάθε πεδίο της εργατικής ταξικής πάλης, θα δημιουργήσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για ένα μαζικό προλεταριακό επαναστατικό κόμμα ανατροπής της καπιταλιστικής εξουσίας και της εγκαθίδρυσης της προλεταριακής δημοκρατίας και του σοσιαλισμού.
Ως αληθινός επαναστάτης μαρξιστής έβλεπε την διεθνή διάσταση που έχει η προλεταριακή εργατική πάλη και η κομμουνιστική πολιτική. Γι’ αυτό και δεν σταμάτησε ποτέ να αναζητά την σύνδεση και ενότητα με διεθνείς οργανώσεις που είχαν γνήσιες και αληθινές αναφορές στον επαναστατικό μαρξισμό. Ωστόσο, ποτέ δεν ξέχασε, ότι για να βοηθηθεί αυτός ο προσανατολισμός, απαιτεί την ανάπτυξη μιας σοβαρής προσπάθειας μέσα στην χώρα που αναπτύσσεται η δραστηριότητα κάθε κομμουνιστικής οργάνωσης. Σταθερό οδηγό του, σε αυτούς τους προσανατολισμούς, είχε τον Παντελή Πουλιόπουλο, τις ιδέες του και όλη την επαναστατική του δράση. Και πάλευε ασταμάτητα για να τις διαδώσει στους νέους και στους εργάτες. Πίστευε βαθιά ότι η σημερινή πραγματικότητα του επαναστατικού κινήματος και οι ανάγκες του θάπρεπε να συνδεθούν με το πρόωρα κομμένο επαναστατικό νήμα του Πουλιόπουλου.
Το καπιταλιστικό καθεστώς, βέβαια, τον τιμώρησε σκληρά για του κομμουνιστικούς προσανατολισμούς του και τους αγώνες του. Η δικτατορική του πολιτική έκδοση, η στρατιωτική χούντα της επταετίας, τον κυνήγησε άγρια. Και όταν κατάφερε να τον συλλάβει τον βασάνισε αφήνοντας στο σώμα του ανεξίτηλα σημάδια. Τον φυλάκισε και τον καταδίκασε σε πολλαπλά ισόβια. Αλλά δεν κατάφερε να τον λυγίσει. Αυτός συνέχισε να παλεύει για τις κομμουνιστικές ιδέες του τόσο μέσα στις φυλακές όσο και μετά την κατάρρευση της χούντας, ως το τέλος της ζωής του.
Βασικός πυρήνας της αγωνιστικής πολιτικής του συγκρότησης ήταν η ακράδαντη εμπιστοσύνη στην εργατική τάξη. Γνωρίζοντας τις πολλές παγίδες, που της στήνουν τα καπιταλιστικά επιτελεία για να την αποπροσανατολίζουν, ξέροντας τις συνθήκες που διαμορφώνουν τις υποχωρήσεις της, ήταν ακλόνητα σίγουρος για τον ιστορικό ρόλο της και τον επαναστατικό προσανατολισμό της. Ποτέ δεν σταμάτησε να πιστεύει ολόψυχα ότι η απελευθέρωση της εργατικής τάξης θα είναι έργο της ίδιας της εργατικής τάξης. Και γι’ αυτό ήταν πάντα ενάντια σε κάθε έννοια υποκαταστατισμού από κάθε είδους «σωτήρες». Αρνιόνταν με όλες τις δυνάμεις του να δεχτεί κάθε προσπάθεια υποβάθμισης του ταξικού επαναστατικού ρόλου που έχει στην κοινωνία. Και πάντα είχε στραμμένο το βλέμμα του σε αυτήν, προσπαθώντας αέναα να καταλάβει τις διαθέσεις της και τους πολιτικούς στροβιλισμούς της.
Αναμφίβολα, σε όλη αυτή την πολύχρονη προσπάθεια, από παιδί έως τα βαθιά γεράματα, υπήρξαν και λαθεμένες αποφάσεις και άστοχες ενέργειες. Ωστόσο είναι βέβαιο ότι όλες του οι ενέργειες και όλες οι αποφάσεις του, σωστές και λαθεμένες, είχαν έναν κοινό και αμετακίνητο παρονομαστή. Την εξυπηρέτηση και την προώθηση των συλλογικών συμφερόντων της εργατικής τάξης. Ήταν αυτό που καθόριζε και προηγούνταν από τα ατομικά του ζητήματα. Όσο κι αν αυτό προκαλούσε διάφορες δυσαρέσκειες. Και με βάση αυτόν τον γνώμονα, όσο κι αν επίμονα υποστήριζε τις απόψεις του, επιχειρούσε χωρίς καθυστέρηση και δισταγμό να διορθώνει τα διαπιστωμένα λάθη.
Σύντροφε Παναγιώτη. Ήσουν ένας αληθινός κομμουνιστής αγωνιστής. Ολόκληρη η ζωή σου είναι ένα υπόδειγμα κομμουνιστικής αγωνιστικής συμπεριφοράς. Ήσουν ένας προλεταριακός ηγέτης βγαλμένος από τα σπλάχνα της ίδιας της εργατικής τάξης.
Θα σε θυμούμαστε πάντα. Ο θάνατός και ο χρόνος δεν θα μειώσουν καθόλου την μνήμη σου. Εμείς, οι σύντροφοί σου στην «Εργατική Δημοκρατία», πάντα θα έχουμε οδηγό τις επαναστατικές θέσεις των γραπτών και των λόγων σου.
Η πολιτική κηδεία του σ. Παναγιώτη Δούμα θα γίνει στην Ριτσώνα -Κέντρο Αποτέφρωσης,
την Τετάρτη 23/9/2026, το απόγευμα, ώρα 17:00 .